2025 yılı Küresel Limit Aşım Günü, 24 Temmuz olarak belirlendi. Bu tarih, dünyanın yıllık doğal kaynaklarının yalnızca yedi ayda tükenmiş olduğunu ve geri kalan beş ay boyunca doğadan “borç alınarak” yaşanacağını gösteriyor. Ekolojik Ayak İzi kavramının öncüsü Global Footprint Network, New York Üniversitesi’nin ulusal ayak izi ve biyokapasite verilerini kullanarak bu tarihi hesapladı. 2025 yılı itibariyle, insanların doğa üzerindeki tüketimi, gezegenin kendini yenileme kapasitesini %80 oranında aşmış durumda.
1,8 Dünya Tüketiyoruz
Bugün insanlık, doğanın kaynaklarını, Dünya’nın kendini yenileme kapasitesinden %80 daha hızlı tüketiyor. Bu da demek oluyor ki, bir başka deyişle, 1,8 Dünya’ya sahipmiş gibi yaşıyoruz. Bu aşırı tüketim, sadece uzun vadede değil, aynı zamanda günümüzde de büyük çevresel sorunlara yol açıyor. Ormansızlaşma, toprak erozyonu, biyoçeşitlilik kaybı, karbondioksit oranlarının artması, şiddetli hava olaylarının sıklığı ve gıda ile enerji krizleri, doğanın aşırı tüketiminin en belirgin sonuçları arasında.
Veri Setlerinde Güncelleme, Limit Aşımı Günü’nü Erken Getirdi
Küresel Limit Aşımı Günü’nün hesaplanmasında, Birleşmiş Milletler tarafından sağlanan ulusal ayak izi ve biyokapasite verilerinden yararlanılmakta. Ancak 2025 hesaplamalarında dikkat çeken bir değişiklik, okyanusların karbon tutma kapasitesinin aşağı yönlü güncellenmesi oldu. Bu değişiklik, kişi başına düşen ayak izinin artmasına ve kişi başına düşen biyokapasitenin azalmasına yol açtı. Sonuç olarak, 2025 yılı için Küresel Limit Aşımı Günü, bir önceki yılın sekiz gün öncesine, yani 24 Temmuz’a kaymış oldu.
22 Yıldır Ekolojik Borç Yükü Altındayız
İlk kez 1970 yılında hesaplanan küresel limit aşımı tarihinden bu yana, insanlık gezegenin kendini yenileme kapasitesini aşmaya devam ediyor. Bugün, ekolojik borç 22 yıla ulaşmış durumda. Yani, ekolojik aşım hızını tamamen durdurabilseydik, Dünya bu borcu telafi etmek için 22 yıl boyunca tam kapasiteyle çalışması gerekirdi. Ancak bu hız devam ederse, her yıl ekolojik borç, 0,8 “dünya yılı” kadar daha artmaya devam edecek.
Çözüm Mümkün: Limit Aşımı Günü’nü İleriye Taşımak
WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı), Dünya Limit Aşımı Günü’nü daha ileri tarihlere çekmenin mümkün olduğuna dikkat çekiyor. Örneğin, fosil yakıtlardan kaynaklı karbon salımının %50 oranında azaltılması, Limit Aşımı Günü’nü 3 ay ileriye taşıyabilir. Ayrıca, otomobil kullanımının azaltılması da bu tarihi 13 gün öteleyebilir. WWF-Türkiye, ekolojik ayak izimizi azaltmak için gıda israfını önlemek, yenilenebilir enerji kullanımı, ulaşım tercihlerinin değişmesi ve doğa dostu ürünlerin tüketilmesi gibi bir dizi önlem öneriyor.
WWF-Türkiye Genel Müdürü Ömür Kula, bu kritik eşiğe dikkat çekerek şunları söyledi: “Doğanın bir yıl içinde bize sunduğu kaynakları yalnızca yedi ayda tüketmiş olmak hem ülkemizde hem de dünyada yaşamın sürdürülebilirliği açısından alarm verici bir gösterge. Türkiye gibi, iklim krizinden doğrudan etkilenen ve biyolojik çeşitliliğiyle öne çıkan bir ülkede, doğayla uyumlu yaşamı sadece bir tercih değil, zorunluluk olarak görmeliyiz. Bugün içinde bulunduğumuz ekolojik borç durumu, artık erteleyecek zamanımız kalmadığını açıkça ortaya koyuyor. Karar vericilerden iş dünyasına, bireylerden yerel yönetimlere kadar hepimiz, atacağımız her adımda, yapılacak her yasal düzenlemede, alınacak her kararda doğaya olan borcumuzu azaltacak tercihleri atmakla yükümlüyüz. Unutmayalım ki günü kurtarmaya yönelik atılan adımlar, eskisinden çok daha kısa vadede, gıda, enerji, iklim krizi olarak karşımıza çıkıyor. WWF-Türkiye olarak bu dönüşümün mümkün olduğuna inanıyoruz; yeter ki değişimin parçası olmayı seçelim.”
