Hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte çocuklarda sıcak çarpması vakalarında belirgin bir artış görülüyor. Aşırı sıcak ortamda veya güneş altında uzun süre kalmaya bağlı olarak vücudun ısı dengesini kaybetmesiyle ortaya çıkan sıcak çarpması, acil müdahale gerektiren bir durum olarak tanımlanıyor.
Acıbadem Fulya Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Demet Matben, ısı düzenleme mekanizmalarının tam gelişmemiş olması ve terleme yoluyla hızlı sıvı kaybı nedeniyle sıcak çarpmasının 5 yaş altındaki çocuklarda daha sık görüldüğünü belirtti. Matben, “Özellikle açık havada uzun süre kalan, yeterince sıvı almayan veya günün en sıcak saatlerinde dışarıda bulunan çocuklar risk grubunda yer almaktadır. Bu nedenle yaz aylarında çocukların susamaları beklenmeden bol bol su içmelerini sağlamak ve onları güneş ışınlarının yeryüzüne en dik geldiği öğle saatlerinde açık hava aktivitelerinden uzak tutmak büyük bir önem taşımaktadır” dedi.
Belirtiler Hızla Ağırlaşabiliyor
Dr. Matben, sıcak çarpmasının başlangıçta basit halsizlik ve huzursuzlukla kendini gösterebileceğini, ilerleyen aşamalarda ise tablonun ciddi boyutlara ulaşabileceğini belirtti. Belirtileri şöyle sıraladı: “Vücut sıcaklığının aniden 39-40°C’nin üzerine çıkması, mide bulantısı ve kusma, halsizlik ile aşırı uyku hali, baş ağrısı ve baş dönmesi, sıcak, kırmızı ve kuru cilt.” Sıcak çarpmasına bağlı ateşin, çocuk serin bir ortama alınıp yeterli sıvı desteği sağlandığında kademeli olarak düşmeye başladığı ve genellikle bir gün içinde geçtiği belirtildi.
11.00-16.00 Saatleri Arası Kritik
Dr. Matben, güneş ışınlarının yeryüzüne en dik geldiği 11.00 ile 16.00 saatleri arasında çocukların mümkün olduğunca dışarı çıkarılmaması gerektiği uyarısında bulundu. Bu saatlerde oyun oynayan ya da spor yapan çocuklarda vücut ısısının kısa sürede tehlikeli seviyelere çıkabileceğini belirten Matben, “Eğer çocuğun dışarıda bulunması zorunluysa mutlaka gölgede kalınmalı, sık sık su içmesi teşvik edilmeli ve ağır fiziksel aktivitelerden kaçınması sağlanmalıdır” dedi.
Sıcak çarpmasında vücut sıcaklığının kontrol edilemeyecek düzeyde yükselmesinin beyin, böbrekler ve kalp gibi hayati organların işlevlerini olumsuz etkileyebildiğine dikkat çeken Dr. Matben, ilk müdahale adımlarını şöyle açıkladı: “Çocuk hemen serin ve gölgeli bir ortama alınmalıdır. Ardından, bilinci yerindeyse yeterli sıvı desteği sağlanmalı, mümkünse serin bir duş veya ıslak bezlerle vücut sıcaklığının düşmesine yardımcı olunmalıdır. Elektrolit ve sıvı kaybını yerine koymak için bol sıvı tüketimi desteklenmelidir. Gerekli durumlarda hekim önerisiyle ateş düşürücü ilaçlar kullanılabilir.” Matben, çocuğun ağızdan yeterli sıvı alamadığı veya genel durumunun bozulduğu ağır vakalarda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söyledi.
Önleyici 8 Kural
Dr. Matben, sıcak çarpmasının büyük ölçüde önlenebilir olduğunu belirterek ailelere şu önerilerde bulundu: açık renkli, ince ve pamuklu kıyafetler tercih edilmesi; güneş altında uzun süre kalınmaması; 11.00-16.00 saatleri arasında açık hava aktivitelerinden ve egzersizden uzak durulması; güneşe çıkmadan en az 15-20 dakika önce 30+ koruma faktörlü güneş kremi kullanılması; baş bölgesinin geniş kenarlıklı şapka ve güneş gözlüğüyle korunması; tente veya şemsiye yerine ağaç gölgesinin tercih edilmesi; çocukların susamasını beklemeden su içirilmesi ve çocukların hiçbir koşulda araçta bırakılmaması gerektiği vurgulandı.
