Yaz aylarında sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte çocuklarda ishal vakalarında belirgin bir artış yaşanıyor. Araştırmalar bu dönemde ishal görülme sıklığının yaklaşık 2 kat arttığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, özellikle 5 yaşın altındaki çocuklarda ilk 24 saatin kritik önem taşıdığını vurguluyor.
Acıbadem Ataşehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Berrin Arslan, ishal sürecinde yalnızca su değil, sodyum ve potasyum gibi minerallerin de kaybedildiğini belirterek şu uyarıda bulunuyor: “Dolayısıyla, özellikle küçük çocuklarda gelişen ciddi sıvı kaybı kısa sürede organ fonksiyonlarının bozulmasına ve acil müdahale gerektiren tablolara yol açabilmektedir. Bu nedenle, çocuklarda ishal tablosunda sıvı kaybının yakından takip ve takviye edilmesi hayati önem taşımaktadır.”
İlk 24 saat kritik
Tedavide ilk 24 saatin belirleyici olduğunu vurgulayan Dr. Arslan, “Erken tanı ve tedavi ishalin yol açabileceği ciddi sıvı kaybını önlemesi açısından büyük önem taşımaktadır. İshalin ilk dönemlerinde yeterli sıvı alımı ve uygun beslenme desteğiyle hastalık çoğu zaman kolayca kontrol altına alınabilmektedir” diyor.
İlk 24 saatte uygulanması gereken yöntemleri de aktaran Dr. Arslan şunları söylüyor: “İlk 24 saat içinde sık aralıklarla su, ayran veya hekim önerisine uygun sıvılar verilmesi, anne sütü alan bebeklerin daha sık emzirilmesi ve çocuğun yaşına uygun hafif beslenmenin sürdürülmesi çok önemlidir. Beslenmede muz, yoğurt, pirinç ve haşlanmış patates gibi sindirimi kolay gıdalar tercih edilmektedir. Bazı durumlarda hekim önerisiyle probiyotik veya çinko desteği verilebilir.”
Vakaların yüzde 90’ı mikrobik kaynaklı
Yaz ishallerinin yaklaşık yüzde 90’ından virüs, bakteri ve parazit gibi mikrobik etkenler sorumlu tutuluyor. E. coli, rotavirüs, norovirüs, salmonella ve shigella bu dönemde en sık enfeksiyona yol açan mikroorganizmalar arasında yer alıyor.
Dr. Arslan, bulaşma yollarına ilişkin şu bilgileri veriyor: “Sıcakta uzun süre bekleyen et, tavuk, yumurta ve süt ürünleri gibi gıdalar, iyi klorlanmamış havuz suları, kirli içme suları ve yeterince yıkanmamış meyve ile sebzeler ishal riskini artırmaktadır. Ayrıca, yaz aylarında aşırı miktarda tüketilen bazı meyveler, içeriklerindeki yüksek fruktoz nedeniyle, özellikle çocuklarda ishale yol açabilmektedir. Bu nedenle yaz döneminde gıda ve su hijyenine dikkat etmek son derece önemlidir.”
Doktora danışmadan ilaç verilmemeli
Dr. Arslan, doktora danışmadan ishal kesici ilaç veya antibiyotik kullanılmaması gerektiğini özellikle vurgulayarak aksi durumda hastalığın seyrinin gizlenebileceğini, altta yatan enfeksiyonun ilerleyebileceğini ve sıvı kaybının fark edilmeden ağırlaşabileceğini aktarıyor. Şekerli ve gazlı içecekler ile yağlı gıdaların belirtileri artırabileceği için tüketilmemesi gerektiğini de belirten Dr. Arslan, “Çocuğu aç bırakmak da doğru bir yaklaşım değildir; az ve sık öğünlerle beslenmenin sürdürülmesi gerekir” diyor.
12 Koruyucu Öneri
Dr. Berrin Arslan, yaz ishalinden korunmak için şu önlemlerin alınmasını tavsiye ediyor: Çocuğa düzenli el yıkama alışkanlığı kazandırılması, güvenilir içme suyu kullanılması ve güneş altında beklemiş sulardan kaçınılması, meyve ve sebzelerin iyice yıkanması, pişmiş yiyeceklerin uzun süre oda sıcaklığında bekletilmemesi, bebek mamalarının her öğünde taze hazırlanması, biberon ve emziklerin temizliğine dikkat edilmesi, hijyeninden emin olunmayan havuzların kullanılmaması, havuz veya denizden çıkıldıktan sonra duş alınması, havuz suyunun yutulmaması konusunda çocukların bilinçlendirilmesi, açıkta satılan ve uygun koşullarda muhafaza edilmeyen yiyeceklerden kaçınılması, çözülmüş gıdaların yeniden dondurulmaması ve evde ishal geçiren biri varsa kişisel eşyaların ortak kullanılmaması.
