Memorial Antalya Hastanesi Dermatoloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Ali Rıza Başaran, toplumda kurdeşen olarak bilinen ve özellikle yaz aylarında sıcaklıkların etkisiyle sıklığı artan ürtiker hastalığına dair önemli uyarılarda bulundu.
Şiddetli kaşıntı ve cilt döküntüleriyle hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde düşüren bu rahatsızlıkta, doğru tanının ve zamanında uygulanan tedavinin kritik olduğu vurgulandı.
Hastalığın Türleri ve Acil Müdahale Gerektiren Durumlar
Kızarıklık, kabarıklık ve yoğun kaşıntıyla seyreden ürtiker, atakların 6 haftadan kısa sürmesi durumunda akut, 6 haftayı aşması halinde ise kronik ürtiker olarak sınıflandırılıyor. Döküntülerin saçlı deri dâhil vücudun her yerinde ortaya çıkabildiği belirtilirken; ağız içi, dudak çevresi ve solunum yollarında şişlik veya döküntü gelişmesi en tehlikeli tablo olarak değerlendiriliyor. Nefes darlığına yol açabilen bu durumlarda vakit kaybetmeden adrenalin gibi özel ilaçlarla acil tıbbi müdahale yapılması gerekiyor.
Başlıca Tetikleyiciler: Sıcak Hava, Terleme ve Stres
Yaz aylarında hava sıcaklıklarının yükselmesi ve buna bağlı gelişen yoğun terleme, kolinerjik ürtiker adı verilen ve küçük noktasal kabarcıklarla kendini gösteren atakları tetikliyor. Sıcak havanın yanı sıra; yoğun egzersiz, sıcak duş, baharatlı gıdalar ve stres de hastalığın temel tetikleyicileri arasında yer alıyor. Ürtikerin aynı zamanda tiroid, mide-bağırsak veya kolajen doku hastalıkları gibi sistemik rahatsızlıkların ilk belirtisi olabileceği ifade ediliyor.
Tedavi Süreci ve Psikolojik Desteğin Önemi
Tedavide öncelikli olarak antihistaminik ilaçlara başvurulurken, şikâyetlerin dirençli olması halinde kortizon (steroid) tedavisi uygulanabiliyor. Yapılan testlerde altta yatan herhangi bir neden bulunamayan ve 6 haftadan uzun süren vakalara “Kronik İdiyopatik Ürtiker” tanısı konuluyor. Bu aşamada stres yönetiminin sağlanabilmesi adına tıbbi tedaviye ek olarak psikolojik destek alınması öneriliyor. Ayrıca belirtiler kaybolsa dahi tedavinin yarım bırakılmaması, ilaçların doktor kontrolünde kademeli olarak azaltılması gerektiği belirtiliyor.
Ürtiker Hastalarına Yönelik Günlük Yaşam Tavsiyeleri
Hastalık sürecini kontrol altında tutmak ve yeni atakları önlemek amacıyla hastaların şu unsurlara dikkat etmesi tavsiye ediliyor:
- Çilek, yumurta sarısı, fındık, fıstık, çikolata ve deniz ürünleri gibi alerjen riski yüksek gıdalar dikkatli tüketilmelidir.
- Şikâyetleri tetiklediği düşünülen sabun, şampuan ve benzeri topikal cilt bakım ürünlerinin kullanımı gözden geçirilmelidir.
- Çamaşırlar deterjan kalıntısı kalmayacak biçimde çift durulanmalı ve yıkamada yumuşatıcı kullanılmamalıdır.
- Banyo esnasında cildi tahriş edebilecek sert kese veya lif uygulamalarından kaçınılmalıdır.
- Solunum yoluyla alınabilecek alerjenlere karşı tozlu ortamlardan uzak durulmalıdır.
- Aşırı sıcak ve terlemeden korunmak adına serin ortamlar tercih edilmeli, pamuklu ile hafif kıyafetler giyilmelidir.
