Türkiye’nin Avrupa Birliği ülkelerinden yıllık 12,3 milyon ton atık ithal etmesi konusunda TBMM’ye sunulan soru önergesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan aldığı cevapla tartışma yarattı.
Avrupa Birliği’nin 2024 verilerine göre Türkiye, AB-27 ülkelerinden toplam 12,3 milyon ton atık ithal ederek “Avrupa’nın en çok çöp gönderdiği ülke” konumunu sürdürüyor. Bu atıkların büyük bölümünü hurda metal (10,7 milyon ton) ve plastik atıklar (425 bin ton) oluşturuyor.
Yakılan ya da doğaya bırakılan atıklar ne kadar?
CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, 21 Mayıs 2025 tarihinde Meclis’e sunduğu soru önergesinde şu konuları gündeme getirdi:
- 2024 yılında toplam kaç ton atık ithal edildi? Hangi türlerden oluşuyor?
- Türkiye’nin geri dönüşüm kapasitesi bu yükü kaldırabiliyor mu?
- Yakılan ya da doğaya bırakılan atıklar ne kadar? Emisyonlar ölçülüyor mu?
- AB’nin 2026 ve 2027’de yürürlüğe koyacağı yeni kurallara Türkiye hazır mı?
Bakanlık’tan Sayısal Veri Gelmedi
Bakan Murat Kurum imzasıyla 28 Temmuz 2025 tarihinde TBMM’ye iletilen yanıtta, Gülcan Kış’ın sorduğu hiçbir soruya sayısal veriyle karşılık verilmedi.
Yanıtta yer alan bilgiler şöyle:
- 2020’den bu yana ithalata kota uygulandığı
- Geri dönüşüm tesislerinin kapasitesinin yüzde 50’sini aşan ithalata izin verilmediği
- Yakma ve bertaraf amaçlı ithalatın yasak olduğu
- 2020-2025 yılları arasında 31.976 denetim yapıldığı
- 2.129 tesis hakkında işlem uygulandığı
- 1 milyar 152 milyon TL para cezası kesildiği
- 256 tesisin faaliyetinin durdurulduğu
“Sayı Yok, Şeffaflık Yok”
CHP’li Gülcan Kış, Bakanlık’tan gelen cevabı sert sözlerle eleştirdi. Kış, “Sayın Bakan’ın gönderdiği yazıda sayı yok, şeffaflık yok, hesap yok. 12,3 milyon tonluk bir atık yükünden söz ediyoruz. Bu çöpün ne kadarı plastik, ne kadarı yakılıyor, hangi şehirlerde bertaraf ediliyor bilmiyoruz. Çünkü Bakanlık bu verileri halktan gizliyor. Bu sadece çevre kirliliği değil, bilgi karartmasıdır.” dedi.
Gülcan Kış, özellikle Mersin gibi liman kentlerinin durumuna dikkat çekerek, “Geri dönüşüm adı altında plastik çöpleri yakıyoruz, doğaya bırakıyoruz. Bunun adı dönüşüm değil, zehir yaymaktır!” ifadelerini kulandı.
“Çöp Konteyneri Olmaktan Çıkarılmalı”
Konuyu takip etmeye devam edeceğini belirten Gülcan Kış, “Türkiye artık Avrupa’nın çöp konteyneri olmaktan çıkarılmalı. Bu konuda şeffaflıkla hareket eden, halk sağlığını ve çevreyi önceleyen bir sisteme ihtiyaç var. Bu sürecin TBMM’de, kamuoyunda ve uluslararası platformlarda takipçisi olacağız” açıklamasında bulundu.
