Son yıllarda çocuklarda göz sağlığına ilişkin dikkat çeken uyarılar, miyopinin görülme sıklığındaki artışla birlikte yeniden gündeme geliyor. Özellikle tahtadaki yazıları ya da uzaktaki nesneleri bulanık görme ve gözleri kısarak bakma gibi belirtilerle ortaya çıkan miyopi, erken yaşta fark edilmediğinde ciddi görme sorunlarına yol açabiliyor.
Dünya genelinde en sık rastlanan görme problemleri arasında yer alan miyopinin, 2000’li yılların başında çocukluk çağında yüzde 20’lerde olduğu, ancak son verilere göre bu oranın yüzde 33’e yükseldiği bildiriliyor. Dünya Sağlık Örgütü verileri, gerekli önlemler alınmazsa 2050 yılına kadar her iki kişiden birinde miyopi görülebileceğini öngörüyor. Türkiye’de kapsamlı tarama çalışmaları bulunmamakla birlikte, klinik gözlemler okul çağındaki çocuklarda miyopi oranının yüzde 9’lara ulaştığını gösteriyor.
Gün Işığından Uzak, Ekrana Yakın Yaşam Tarzı Riski Artırıyor
Acıbadem Altunizade Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Semra Akkaya Turhan, miyopi artışının yalnızca genetik etkenlerle açıklanamayacağını belirtiyor. Turhan, “Genetik etkenler güçlü bir risk faktörü olsa da küresel ölçekte ‘miyopi salgını’ olarak nitelenen bu artışın en önemli sebepleri, özellikle şehirleşmeyle birlikte, çocukların açık havada daha az vakit geçirmeleri ve daha fazla süreyi kapalı ortamlarda okuma, bilgisayar ve tablet kullanımı gibi yakın mesafeden yapılan aktivitelerle geçirmeleridir. Zira, doğal gün ışığına maruziyetin azalması gözlerde miyopiyi engelleyici mekanizmaların, örneğin retina dokusunda salgılanan ve gözün uzamasını baskılayan dopamin hormonunun yeterince tetiklenememesine yol açar, bunun sonucunda miyopi gelişir.” diyor.
İlerleyen Miyopi Kalıcı Göz Kayıplarına Neden Olabilir
Miyopi, ışığın retinanın önünde odaklanması sonucu özellikle uzak mesafedeki nesnelerin bulanık görülmesiyle karakterize ediliyor. Turhan, tedavi edilmediğinde okul başarısını ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen miyopinin, ileri derecelerde retina dekolmanı, glokom ve erken katarakt gibi ciddi göz hastalıklarına zemin hazırlayabildiği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle miyopinin erken teşhisi ve gelişme riskinin azaltılması önem taşıyor.
Miyopiye Karşı 5 Koruyucu Kural
Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Semra Akkaya Turhan, çocuklarda miyopinin önlenmesine veya ilerlemesinin yavaşlatılmasına yardımcı olabilecek yaşam tarzı önerilerini 5 başlık altında topluyor:
- Her gün en az 1-2 saat açık havada zaman geçirmeli:
“Haftada 10-14 saat ve üzeri dışarıda bulunan çocuklarda miyopi oranlarının belirgin şekilde daha düşük olduğu kanıtlanmıştır. Bu nedenle, okul sonrasında veya hafta sonu aktivitelerinde park, bahçe, açık alan oyunları gibi fırsatlar artırılmalıdır.” - Ekran süresi günde 2 saati aşmamalı:
“Ekran süresi uzadığında çocuklarda gözlerde kuruluk, kızarıklık ve bulanık görme şikayetleri artar. 20-20-20 kuralının uygulanması yarar sağlar. Her 20 dakikalık yakın çalışma sonrasında, en az 20 saniye boyunca 20 feet (~6 metre) uzaktaki bir noktaya bakmak, gözleri rahatlatır.” - Okuma mesafesi 30-40 cm olmalı:
Yakın mesafeden uzun süreli bakışlar gözlerde baskı oluşturabiliyor. Kitap okuma, yazı yazma ya da tablet kullanımı sırasında ideal mesafenin korunması ve düzenli mola verilmesi öneriliyor. - Çalışma ortamında yeterli aydınlatma sağlanmalı:
“Eğer yapay ışık kullanılıyorsa, ışığın göze doğrudan gelmeyecek şekilde, uygun açıda konumlandırılması gerekir. Masa lambası kullanılıyorsa, ışık kaynağı sayfayı aydınlatmalı, ancak çocuğun gözüne parlamamalıdır.” - Masa ve sandalye yüksekliği doğru ayarlanmalı:
“Çocuğunuz ne çok eğilerek ne de uzanarak çalışmalıdır” diyen Turhan, ergonomik bir çalışma düzeninin göz sağlığı açısından da önem taşıdığını vurguluyor.
