Ayvalık Ticaret Odası tarafından ilki 1971 yılında kutlanan “20. Ayvalık Uluslararası Zeytin, Hasat ve Turizm Festivali”, 16-19 Ekim tarihleri arasında “Turizmin Değeri Zeytinyağının Başkenti Ayvalık’ta Buluşalım” sloganıyla gerçekleştirildi. Festival hakkında bilgi veren Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, “Öncelikle hedef ülkeleri tespit edip, bu ülkelere yönelik tanıtım, ambalaj ve markalaşma çalışmaları yürütmeliyiz. Devlet destekleri de bu odaklara yönlendirilmeli” dedi.
Ayvalık Ticaret Odası, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi, Ayvalık Belediyesi ve diğer oda ve kurumların desteklediği festival kapsamında açıklamalarda bulunan Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, Türkiye’nin zeytinyağı ihracatına ilişkin verileri paylaştı. Uçar, “Türkiye 2022-2023 döneminde 150 bin ton ile 725 milyon dolar, 2023-2024 döneminde dünya genelinde 120 ülkeye toplam 75 bin ton zeytinyağı ihraç ederek yaklaşık 506 milyon dolar gelir elde etti. Ayvalık da zeytinyağının hem üretiminde hem de satışında önemli rol alıyor. Türkiye’nin en büyük zeytinyağı ihracatçıları kentimizde bulunuyor ve en önemlisi de yüksek katma değerli ihracatın merkez kenti konumundayız” dedi.
“Markasızlık ve Plan Eksikliği Temel Sorun”
Ayvalık’ın 2 milyon adede yaklaşan zeytin ağacı varlığına sahip olduğunu belirten Uçar, bu yıl Türkiye genelinde 200-250 bin ton arasında rekolte beklediklerini ifade etti. Uçar, zeytinyağı ihracatındaki temel soruna dikkat çekerek, “Zeytinyağı ihracatımızda en temel sorun, markasızlık ve plan eksikliği. Yıllardır dökme satışla ilerliyoruz ama bu bizi ileriye taşımıyor. Hedef pazarları önceden belirleyip, o pazarlara özel stratejiler geliştirmeden, yalnızca dökme ihracatı kısıtlayarak sonuç almak mümkün değil. Çünkü her pazarın dinamiği farklı. Örneğin Japonya ile Amerika’ya aynı şekilde ihracat yapamazsınız. Öncelikle hedef ülkeleri tespit edip, bu ülkelere yönelik tanıtım, ambalaj ve markalaşma çalışmaları yürütmeliyiz” diye konuştu.
Ambalajlı İhracat İçin Kota Önerisi
Toplam ihracatın yüzde 30’unun ambalajlı, yüzde 70’inin dökme şekilde yapıldığını belirten Uçar, ambalajlı ihracatı teşvik etmek için kota sistemi önerdi. Uçar, “Yani bir firma 100 birim ihracat yapıyorsa, bunun en az 20 birimini ambalajlı olarak gerçekleştirmesi zorunlu hale getirilmeli. Böylece hem markalı ürünlerin payı artar hem de ülke olarak yeni pazarlara ulaşmamız kolaylaşır. Ne yazık ki toplam ihracatın yalnızca yüzde 30’u ambalajlı, kalan yüzde 70’i dökme şekinde yurt dışına satılıyor. Bu tablo sürdürülebilir değil. Katma değeri biz değil, yağı bizden alan ülkeler kazanıyor. İspanya bizim yağımızı ambalajlayıp dünyaya sattı. En büyük hatamız buydu” ifadelerini kullandı.
Maliyet Baskısı ve Rekabet
İspanya, Tunus ve Fas’ın düşük maliyetlerle üretim yaptığına dikkat çeken Uçar, üreticilerin maliyet baskısıyla karşı karşıya olduğunu vurguladı. Uçar, “Zeytinin toplanması kilogram başına ortalama 90 TL’ye mal oluyor, satış fiyatı ise 40 TL civarında. Üretici maliyetini karşılayamadığı için ya yağını bekletiyor ya da azar azar piyasaya sürüyor. Bu da hem fiyat istikrarını bozuyor hem de ihracatı daraltıyor” dedi.
Ayvalık, 1 milyon 180 bin adedinin 300 yaş üzerinde olduğu ve 600 yaş üzeri 61’i tescilli olmak üzere 81 adet anıt ağaca sahip. Ayvalık Zeytinyağı’nın Avrupa Birliği tescil süreci devam ediyor.
