İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 22 yıldır düzenlenen Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri, tarihi yapıların yanı sıra Tarihi Kemeraltı Çarşısı’nda somut olmayan kültürel mirası temsil eden zanaatkârlara verilmeye devam ediyor.
Bıçakçılık, sıcak demircilik ve çalgı yapımı gibi meslekleri sürdüren ustalar, bu kapsamda ödüllendirilen isimler arasında yer alıyor. Geçmiş yıllarda ödüle değer görülen Kemeraltı esnafı, üretim süreçlerini ve mesleklerinin mevcut durumunu değerlendirdi.
Diş Hekimliğini Bırakıp Enstrüman Yapımına Yöneldi
1986 yılında İran’da doğan Sami Hosseini, 2012 yılında diş hekimliği eğitimi için geldiği İzmir’de Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Çalgı Yapımı Bölümü’ne geçiş yaptı. 10 yaşından itibaren def çalan ve geleneksel üretim yöntemleri ile modern teknikleri birleştiren Hosseini, 2016 yılında Kemeraltı’nda Defxane adlı atölyesini açtı. Ahura Ritim Topluluğu ve Lévni Band’i kuran sanatçı, atölyesinde üretim ve eğitim faaliyetlerini sürdürüyor.
Çalışmaları hakkında bilgi veren Hosseini, “Akşam saatlerinde sakinleşen Kemeraltı’na yüzlerce insan geliyor. Böylece çarşının sadece gündüz değil, akşam da yaşayan bir kültür merkezi olmasına katkı sunuyoruz. Ayrıca 7 yıldır doğa içinde Def ve Müzik Kampı düzenliyoruz. Erkan Oğur, Derya Türkan, Cenk Erdoğan gibi değerli isimlerle ortak projelere imza attık. Almanya, Hollanda, Amerika ve hatta Japonya’ya def gönderiyoruz. Avrupa’daki sanat kurumlarıyla ortak projelerimiz sayesinde yabancı müzisyenlerin İzmir ve Kemeraltı kültürünü tanımalarına vesile oluyoruz” dedi.
Alınan ödülün kendileri üzerindeki etkisine değinen Hosseini, şunları kaydetti:
“Yerel bir yönetimin yaptığımız işi fark edip bizi onurlandırması çok değerli. Belki bu sayede bir genç enstrüman yapımına ilgi duyar ve bu mesleği sürdürmeye karar verir. Eski ustalarla yeni kuşakları buluşturabilmek çok önemli. Yerel yönetimlerin bu alandaki desteklerinin artması ve ortak projelerin çoğalması Kemeraltı’nın geleceği açısından büyük önem taşıyor”
“Emek ister; bunun makinede karşılığı yok”
1950 yılında Denizli Yatağan’da doğan ve mesleği babasından öğrenen Hasan Ergenay, uzun yıllardır Kemeraltı’nda tamamen el işçiliğine dayalı bıçak üretimi yapıyor. Meslekte yeni çırakların yetişmediğini belirten Ergenay, “Şu anda Kemeraltı’nda bu işi geleneksel yöntemlerle yapan neredeyse kimse kalmadı. Çocuklarıma ve torunlarıma öğrettim ancak yeni nesil bu mesleğe yönelmiyor. Günümüzde üretimin büyük bölümü fabrikasyon ve lazer teknolojisiyle yapılıyor. Oysa boynuz saplı, tamamen el işçiliğiyle üretilen bir bıçak emek ister; bunun makinede karşılığı yok” dedi.
Geleneksel zanaatların desteklenmesi gerektiğine işaret eden Ergenay, “Japonya’da ileri yaştaki kılıç ustalarına büyük değer veriliyor, yarışmalar düzenleniyor ve bu ustalar destekleniyor. Bizde ise çırak yetişmiyor. Sanatı kaybetmek, benim gözümde vatanı kaybetmek gibidir. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin verdiği Tarihe Saygı Ödülü bizim için bu yüzden çok kıymetli. Bu ödül yalnızca bizi onurlandırmıyor, aynı zamanda mesleğimizin hâlâ değer gördüğünü hissettiriyor. Her sabah dükkânımı açıp üretmeye devam etmemin en büyük nedeni de bu” ifadelerini kullandı.
“Test etmeden müşterimize teslim etmiyoruz”
Kemeraltı’nda sıcak demircilik yapan Akdemir ailesi, atölyelerinde üçüncü kuşak temsilcileriyle faaliyete devam ediyor. Geçmişte ayakkabıcılık sektörüne yönelik çalıştıklarını belirten Ali Akdemir, “Sabahın erken saatlerinde dükkânımızı açıyor, akşam geç saatlere kadar üretim yapıyoruz. Eskiden ayakkabıcılık sektörüne yönelik çalışıyorduk. Sektör değişince biz de özel üretime yöneldik. Bugün baltadan kebap şişine, tarım aletlerinden kişiye özel siparişlere kadar tamamen el emeğiyle üretim gerçekleştiriyoruz. Ürettiğimiz hiçbir ürünü test etmeden müşterimize teslim etmiyoruz” diye konuştu.
Mesleğin zorluklarına da dikkat çeken Ali Akdemir, “İçinden gelmeyen bu işi yapamaz. Bu meslek alın teri ister. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Tarihe Saygı Ödülleri, Kemeraltı’nın özgün kimliğinin korunmasına büyük katkı sağlıyor. Belediyenin bizi koruması ve desteklemesi motivasyonumuzu artırıyor” dedi.
