İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzmir Planlama Ajansı (İZPA) tarafından hazırlanan “Belediyeler İçin Orman Yangını Acil Eylem Planı” tamamlanarak kamuoyuyla paylaşıldı. Plan, yangın öncesinden sonrasına kadar tüm süreci kapsayan bütüncül bir mücadele modelini içeriyor ve diğer yerel yönetimlere de yol gösterici olmayı amaçlıyor.
Plan, yalnızca yangın anına değil, sonrası ve gelecekteki olası yangınların önlenmesine ve iyileştirme süreçlerine de odaklanıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin çalışması; rehabilitasyon, afet sonrası dayanıklılık ve uzun vadeli iletişim stratejilerini içeren kapsamlı bir strateji ortaya koyuyor. İzmir’in daha dirençli ve sürdürülebilir bir geleceğe hazırlanması hedeflenirken, kentteki tüm paydaşların sürecin bir parçası haline getirilmesi amaçlanıyor.
Plan, yangın öncesi teknolojik izleme sistemlerinden yerel halkın eğitimine, yangın sonrası ekosistem restorasyonuna ve sel riskine karşı önlemlere kadar birçok başlığı kapsıyor. Ayrıca yerel yönetimlerin kapasitesini artırmaya yönelik araç, personel, tatbikat çalışmaları ile kırsal-kent arakesitinde bilinçlendirme ve denetim faaliyetlerine de yer veriliyor.
Üç Aşamalı 12 Aylık Acil Eylem Süreci
İzmir Planlama Ajansı tarafından hazırlanan plan; orman yangınlarının etkilerini en aza indirmek ve iyileştirme süreçlerini yönlendirmek amacıyla 12 aylık bir eylem programı olarak yapılandırıldı. Süreç üç ana faza ayrıldı:
- İlk 48 saat: Acil müdahale
- 1 hafta – 4 ay: Tespit ve rehabilitasyon
- 3 – 12 ay: İletişim ve planlama
Yangın anında koordinasyonun sağlanması, söndürme çalışmalarına destek verilmesi, zarar gören insanlar, hayvanlar ve doğal alanların korunması gibi birçok temel faaliyet plan kapsamında detaylandırıldı.
İnsan Kaynaklı Yangınlar Öne Çıkıyor
Acil Eylem Planı’nda paylaşılan verilere göre, 2012-2023 yılları arasında yangınların yüzde 87’si insan kaynaklı, yüzde 13’ü ise yıldırım nedeniyle çıktı. İzmir, bu süreçte yıllık ortalama 165 yangınla Muğla ve Antalya’nın ardından en çok orman yangını yaşanan üçüncü şehir oldu. 18 Ağustos 2019’da çıkan ve 53 saat süren büyük yangın ise 4 bin hektardan fazla alanı yok etti. Yangının çıkış nedeni belirlenemedi.
İzmir’de yıllık ortalama 12 bin yangın meydana geliyor. Bu yangınların yüzde 72’si yapı bulunmayan kırsal alanlarda gerçekleşiyor. Özellikle Haziran ayındaki yangınların çoğu anız yangınlarından kaynaklandı. 14 Ağustos 2024’te Karşıyaka’da başlayan yangında yerleşim yerleri, sanayi tesisleri ve parklar zarar gördü. 19 Eylül 2024 itibarıyla kentte 116 yangında toplam 4 bin 260 hektar alan zarar gördü.
Karşıyaka’da İkinci Afet Riski
Eylem Planı, Karşıyaka’daki yanan orman alanlarının büyük kısmının, 1995 yılındaki sel felaketi sonrası ağaçlandırılan bölgeler olduğunu da ortaya koydu. Bu alanların bitki örtüsünü kaybetmesiyle birlikte ikinci bir afet riski taşıdığı vurgulandı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, orman yangınlarına karşı teknolojik izleme ve erken uyarı sistemleri kurarak yangın öncesi hazırlıklarını güçlendirdi. 443 su tankeri dağıtıldı, yerel halka ve gönüllülere eğitimler verildi. Dirençli Köy Projesi ve yangın risk haritası gibi çalışmalarla koruma stratejileri geliştirildi.
Yangın sonrası doğa koruma önlemleri, Akıllı İhbar Sistemi (AİS) ve Afet Yönetim Sistemi (AYSİS) gibi dijital altyapılarla desteklenerek sürekli izlendi.
Plan Kapsamında Hayata Geçirilecek Uygulamalar
Plan kapsamında İzmir Büyükşehir Belediyesi;
- Sel riskine karşı su kenarındaki yapıların tespitini yapacak.
- Toprak koruma çalışmaları ve yangın sonrası kül etkilerine karşı önlem alacak.
- Yangına dayanıklı bitki türlerinin dikimini gerçekleştirecek.
- Hidrantların (yangın musluğu) bakımlarını yaparak ihtiyaç noktalarına yenilerini yerleştirecek.
- Ege-Akdeniz bölgesi belediyeleriyle iş birlikleri kurarak tecrübe aktarımı sağlayacak.
Tüm Paydaşlarla Ortak Mücadele
Plan, Orman Genel Müdürlüğü, AFAD gibi kurumlarla iş birliği ve koordinasyonu esas alıyor. Müdahale, iletişim ve lojistik süreçlerini kapsayan protokoller ve ortak tatbikatlar yapılması öngörülüyor. Ayrıca, arıcılar, çobanlar, biçerdöver operatörleri gibi kırsal kesim aktörlerinin bilinçlendirilmesi, anız yangınlarının önlenmesi ve vahşi çöp alanlarının kapatılması gibi uygulamalar da planda yer alıyor.
