Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Enformatik Enstitüsü bünyesinde 2009 yılında kurulan URAP (University Ranking by Academic Performance), 2024 yılına ait “Üniversitelerimizin 11 Dünya Genel Sıralamasındaki Durumu” başlıklı raporunu 16 Haziran 2025 tarihinde yayımladı.
Raporda, Türk üniversitelerinin dünya sıralamalarında arzu edilen seviyeye ulaşamadığı vurgulanırken, bunun temel nedenlerinden biri olarak “etki değeri yüksek dergilerde yayımlanan bilimsel makale sayısının yetersizliği” gösterildi. Raporda, “Üniversitelerimiz maalesef 2024 dünya sıralamalarında da arzu edilen düzeye ulaşamadı. Bunun temel nedeni, etki değeri yüksek dergilerdeki bilimsel makalelerimizin çok az oluşudur.” ifadelerine yer verildi.
Bilimsel Yayın Sorunu Yeni Değil
URAP raporunda, Türkiye’deki üniversitelerin bilimsel yayın alışkanlığının 1933 Üniversite Reformu’ndan bu yana köklü bir sorun olduğu hatırlatıldı. Darülfünun örneği üzerinden yapılan değerlendirmede, uzun yıllar boyunca akademisyenlerin sadece ders vermeyi yeterli gördüğü, araştırma kültürünün yaygınlaşamadığı ifade edildi.
1980’li yıllardan itibaren bilimsel yayın sayısında artış yaşansa da, bu yayınların büyük kısmının etki faktörü düşük dergilerde yer alması ve atıf oranlarının çok düşük olması nedeniyle sıralamalarda yeterli etki oluşturamadığı belirtildi.
2024’te İlk 500’e Giren Üniversiteler
URAP raporuna göre, 2024 yılı dünya genel sıralamalarında en az bir listede ilk 500’e girmeyi başaran Türk üniversiteleri şunlar oldu:
- Koç Üniversitesi: RUR (154), THE (375), QS (401)
- Hacettepe Üniversitesi: RUR (289), LEIDEN (394), Webometrics (500)
- Boğaziçi Üniversitesi: RUR (241), QS (418), US News & World (492)
- ODTÜ: RUR (188), QS (285), THE (375)
- İTÜ: RUR (169), QS (326)
- İstanbul Üniversitesi: RUR (244), ARWU (450)
- Sabancı Üniversitesi: RUR (206), THE (375)
- Bilkent Üniversitesi: RUR (338), QS (477)
- Ankara Üniversitesi: RUR (226)
- Ege Üniversitesi: RUR (474)
- Yıldız Teknik Üniversitesi: RUR (430)
- Gazi Üniversitesi: RUR (383)
- Çankaya Üniversitesi: US News & World (164)
- Sağlık Bilimleri Üniversitesi: LEIDEN (334)
- İstinye Üniversitesi: RUR (249)
- Fenerbahçe Üniversitesi: RUR (487)
Araştırma Üniversiteleri Sınıfta Kaldı
Türkiye’deki 23 araştırma üniversitesinden 11’i, 11 ayrı sıralama kuruluşunun hiçbirinde ilk 500’e giremedi. Bu durum, araştırma üniversitesi statüsünün uluslararası başarıya dönüşmesinde ciddi eksiklikler bulunduğunu gösterdi. İlk 500’e giren 16 üniversitenin 9’unun devlet, 7’sinin vakıf üniversitesi olduğu ifade edilen raporda, özellikle Koç, Sabancı ve Bilkent gibi vakıf üniversitelerinin araştırma alanında öncü rol üstlendiği vurgulandı.
2011 ile 2024 Arasındaki Gerileme
Raporda dikkat çeken bir diğer bölümde ise, 2011 yılında ilk 500’de yer alan 10 üniversitenin 2024’teki durumu karşılaştırıldı. ODTÜ, İstanbul, Hacettepe, Bilkent, İTÜ, Boğaziçi, Sabancı, Ankara, Gazi ve Ege üniversiteleri gibi köklü kurumların, 2011’e göre sınırlı ilerleme veya gerileme yaşadığı kaydedildi.
