İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG), 2024 Eylül-2025 Ağustos eğitim-öğretim yılında en az 72 çocuğun çalışırken hayatını kaybettiğini açıkladı. Bu sayının bir önceki dönemde 66 olan çocuk işçi ölümüne göre yüzde 10 artış gösterdiği belirtildi.
İSİG’in raporuna göre, son bir yılda tarım sektöründe 20 çocuk (14 işçi ve 6 çiftçi), sanayi sektöründe 19 çocuk, inşaat sektöründe 17 çocuk ve hizmet sektöründe 16 çocuk çalışırken yaşamını yitirdi. Tüm çocuk işçi ölümlerinin yüzde 28’i tarımda gerçekleşti.
Raporda, çocuk işçiliğinin ana omurgasının kırlardan kentlere kaydığı vurgulandı. İSİG’in son 12 yılı kapsayan raporunda tarımdaki çocuk işçi ölüm oranının yüzde 53 olduğu, bugün ise yüzde 28’e gerilediği aktarıldı.
MESEM Programında En Az 15 Öğrenci/Çocuk İşçi Hayatını Kaybetti
İSİG, MESEM (Mesleki Eğitim ve Küçük Sanayi Destekleme) programının çocuk işçiliği yaygınlaştırdığını öne sürdü. MESEM kapsamındaki 505 bin öğrencinin 18 yaşın altındaki çocuklar olduğu belirtildi.
Açıklamada, “MESEM aracılığıyla ortaokulu bitiren öğrencileri örgün eğitimden kopararak haftanın (resmi olarak) dört günü bedava işgücü olarak patronların sömürüsüne sunan MEB, 2024 yılı yaz döneminde 18 şehirde “beceri geliştirme programı” adı altında 7. ve 8. sınıftan itibaren tüm öğrencilerin katılabileceği “zanaat atölyeleri” açmıştı. Bu adımı da Bursa, Sivas, Konya ve Burdur’da açılan “mesleki ortaokulları” takip etmişti. (Kesintisiz 8 yıllık eğitimin 4+4 olarak bölünmesindeki en önemli amaç İmam Hatip ortaokullarının açılmasıydı. Mesleki ortaokulları bu bölünmenin diğer ayağını oluşturdu.) Bu okulların önümüzdeki dönem yaygınlaştırılması hedefleniyor ve böylece mesleki eğitim yaşı 10 yaşa düşürülüyor… Son iki eğitim-öğretim yılında MESEM adı altında sanayide veya inşaatlarda çalışırken en az 15 öğrenci/çocuk işçinin hayatını kaybettiğini hatırlatalım. (Ayrıca aynı dönemde MTAL, Ticaret, Denizcilik vb. liseler kapsamında staj yaparken hayatını kaybeden en az 7 çocuk işçi daha var.)” denildi.
Çocuk İşçi Sayısına İlişkin Veriler
TÜİK verilerine göre 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılma sıklığının 2024 yılında yüzde 24,9’a ulaştığı ve 970 bin çocuk işçi bulunduğu açıklandığı hatırlatıldı. İSİG ise MESEM’li çocuklar ve kayıt dışı çalışanlarla birlikte bu sayının 3-4 milyona ulaştığını öne sürdü.
İSİG, 2025-2026 eğitim-öğretim yılı başında şu talepleri dile getirdi:
- Çocuk işçilik yasaklanmalı, mesleki öğrenim çocuk gelişimine uygun planlanmalı
- MESEM’ler kapatılmalı
- Eğitim her kademede tamamen parasız olmalı, 4+4+4 sistemden vazgeçilmeli
- Yaşam alanları uyuşturucu ve çeteleşmeden temizlenmeli
- Çocuk işçiliğe, geleceksizleştirmeye, paralı eğitime karşı işçi sınıfı mücadelesinin bir parçası olduğu bilinciyle güçlü bir gençlik hareketi oluşturulmalı
İSİG açıklamasında, “Bizler; çocuk işçiliğinin yasaklanması, mesleki öğrenimin çocuk gelişimine uygun bir biçimde planlanması ve kamusal kurallar çerçevesi içinde olması gerektiğini biliyoruz. Ancak bunları sistem içinde ifade etmenin de tek başına bir anlam ifade etmediğinin bilincindeyiz. Örgütlenmek, mücadele etmek ve direnmek gerekiyor” ifadelerine yer verildi.
